Nieuws
30 augustus 2011
Column: Eid al Fitr: het islamitische en christelijke vasten
Margriet Westers is studente Arabische Taal en Cultuuren heeft een bachelor in Theologie. Van september 2010 tot maart 2011 was zijvrijwilliger bij Sabeel inOost-Jeruzalem, uitgezonden vanuit Togetthere, initiatief van ICCO en Kerk in Actie. Lees ophaar weblog meerover haar ervaringen in Israël en Palestina.
Ik woon in een fantastische buurt, heb ik gisteravond weerbesloten. De buren rechts zijn studenten, net als ik, en hadden kennelijk eenfeestje; in onze gehorige galerij was het “Io vivat” dat zij luidkeelsinzetten, goed te horen – een feestlied op het studentenleven vanvriendschappen, wijn en de hoop op een lang, gezond leven. Tegelijkertijdvierden mijn onderburen het Suikerfeest.
Het Suikerfeest heet in het Arabisch Eid al-Fitr: “Het feestvan het breken”. Het vasten is immers gebroken, de Ramadan is voorbij. In detweede soera van de Koran, soera “De koe”, staat het volgende over het vastentijdens de Ramadan.
Jullie die geloven! Aan jullie is voorgeschreven te vasten,zoals het was voorgeschreven aan hen die er voor jullie waren voor een bepaaldaantal dagen. Maar als iemand van jullie ziek is of op reis, dan een aantalandere dagen. En zij die er wel toe in staat zijn, maar het niet doen, hebbenals vervangende plicht een behoeftige te spijzigen (…). De maand Ramadan is hetwaarin de Koran werd neergezonden als een leidraad voor de mensen. (…) Wie vanjullie aanwezig is in de maand die moet erin vasten en als iemand ziek is of opreis, dan een aantal andere dagen. God wenst het jullie gemakkelijk te maken enniet moeilijk. Maakt het aantal dus vol en verheerlijkt God. Misschien zullenjullie dank betuigen. (…) Eet en drinkttotdat voor jullie in de morgenschemering de witte draad van de zwarte draad teonderscheiden is. Vast dan volledig tot aan de nacht. En hebt geen gemeenschapmet je vrouw, terwijl jullie in de moskeeën verblijven. Dat zijn Godsbeperkingen. Komt die niet te na. Zo maakt God Zijn tekenen aan de mensenduidelijk. Misschien zullen jullie godvrezend worden.
Wat opvalt, is het doel van het vasten volgens deze tekst:“Misschien zullen jullie dankbaar worden; misschien zullen jullie godvrezendworden.” Vasten heeft daarmee zowel effect op de ‘horizontale’ (intermenselijke)relaties, als op de ‘verticale’ (God-mens) relatie. Horizontaal, want “wanneerde rijken hongerig zijn, wordt het lot van de armen extra zichtbaar,” luidt eeninterpretatie. Niet voor niets wordt gelovigen opgedragen om gedurende deRamadan en in het bijzonder bij het Eid al-Fitr extra vrijgevig te zijn.Verticaal, vanwege een nieuw, dankbaar besef van wat God geeft en tot hernieuwdontzag voor wie hij is. Het vasten brengt de mens dichter bij God.
In de Bijbel wordt geregeld verhaald van mensen die vasten.Zo liet koningin Ester het Joodse volk oproepen tot een driedaags vasten toenhet Joodse volk uitgeroeid dreigde te worden. Het vasten wordt dan vaakgekoppeld aan smeekbeden en verzoeken aan God. Toch is ook die horizontale lijnin de Bijbel zichtbaar, bijvoorbeeld in Jesaja 58:
'Waarom ziet u niet dat wij vasten, en merkt u niet op datwij ons onthouden?’ Omdat jullie op je vastendagen nog handeldrijven en julliearbeiders afbeulen, omdat jullie onder het vasten strijden en ruziën en volvuur met elkaar op de vuist gaan. Als je op die manier vast, wordt je stem nietgehoord in de hemel. (…) Is dit niet het vasten dat ik verkies: misdadigeketenen losmaken, de banden van het juk ontbinden, de verdrukten bevrijden, enieder juk breken? Is het niet: je brood delen met de hongerige, onderdak biedenaan armen zonder huis, iemand kleden die naakt rondloopt, je bekommeren om jemedemensen?
In Nederland wordt het vasten tijdens de veertigdagentijd steedspopulairder. Het zou mij niet verbazen als dit te maken heeft met de komst vanislam in Nederland, dat met zich een vastenperiode meebracht waarin vasten ietsis wat je als gelovigen samen doet. Samen vasten is een goede stimulans engeeft een gevoel van verbinding. Mooi toch, die interreligieuze wisselwerking.